نگاهی به پهنه گسل های تهران و تشریح ویژگی های آن

زلزله یک بلا نیست بلکه رفتار طبیعی زمین است ، اما بی تدبیری انسان ها آن را تبد یل به فاجعه می نماید. ایران نیز یکی از کشورهایی است که روی خط و نوار زلزله قرار دارد واز جمله استان تهران روی سه گسل وسیع و پر قدرت وچند گسل کوچکتر واقع شده است .

کسب اطلاع از وضعیت گسل های تهران از آن جهت پر اهمیت است که تعداد بیشماری از فرهیختگان ، زحمتکشان، سرمایه گذاران وکارآفرینان پرتلاش کشور در پایتخت جمع شده اند و وقوع زلزله نه تنها فاجعه ای دهشتناک را به همراه خواهد داشت بلکه ممکن است امنیت کشور را نیز به مخاطره بیاندازد و در کنار چنین فجایعی، هزازان میلیارد تومان نیز به لحاظ اقتصادی به کشور خسارت تحمیل خواهد کرد.

قبل از شروع مطلب به تعریف گسل پرداخته می شود . گسل یعنی شکستگی پوسته زمین که در راستای آن، جابجایی نِسبی روی می دهد. این شکستگی بر اثر انباشتگی تنش های ناشی از حرکت و جنبش قاره ها نسبت به یکدیگر روی می دهد. گاهی حرکت برشی گسل ها از روی زمین تا عمق۳۰ کیلو متر ادامه می یابد. پس از این تعریف مختصر و مفید مؤلف تلاش دارد تا با جلب توجه ونظر تمامی سرمایه گذاران اعم از سرمایه گذاران فعال و مولد وسرمایه گذاران فعال غیر مولد شده است تا با تد بیری شایسته هنگام ساخت وساز همیشه به یاد چشمان پر فروغ و معصوم کودکانی باشیم که جان وزندگی شیریننشان را بر سر بی تد بیری ورفتار طمع کارانه مان از دست داده اند.

سرمایه گذارانمحترم درصنعت مسکن نیز به این مؤلفه روز به روز حساس تر وآگاه تر می شوند وبا خردورزی خود سعی دارند در جلوگیری از تحمیل خسارات هنگفت و پرخطر به مال وجان هم نوعان و هم میهنان پرهیز نما یند. ابتداء با سه گسل پرخطر آشنا می شویم وسپس درقالب یک جدول نام ومشخصات سا یر گسل های تهران، همراه با طول تقریبی، ،نوع گسل، جهت حرکت وحدا کثر بزرگی نِسبی زلزله عنوان می شود.

یکی از مهم ترین و وسیع ترین گسل های تهران ، گسل " مشا " می باشد که حدود۲۰۰ کیلو متر طول دارد واز گسل های البرز مرکزی محسوب می شود ودر شمال تهران قراردارد .این گسل از حاشیه رشته کوه درغرب به سوی شرق البرز گسترش می یا بد.

دومین گسل ، گسل شمال تهران می باشد که در دامنه رشته کوه البرز دارای حدود ۹۰کیلو متر طو ل ا ست واز کن تا لشگرک امتداد داشته ودر این محل به گسل "مشا" می پیوندد .سومین گسل استان تهران ، گسل های جنوب و شمال ری می باشد که از شا خص ترین گسل های واقع در دشت های جنوبی محسوب می شود و حدود ۲۰کیلو متر طول دارند.

علاوه براین سه گسل بزرگ وپر خطر۱۵ گسل دیگر نیز وجود دارد که در جدول زیر همرا ه با طول ، نوع گسل، جهت حرکت حداکثر بزرگی نسبی آنها بیان می شود:

۱: نا اَ من ترین مناطق تهران هنگام زلزله: مناطق۱۱ ،۱۲،۱۵ ،۱۶ و۲۰

۲: میزان تخریب ساختمان ها

ری : حداقل۵۰۰۰۰۰ واحد (برابربا۵۵ درصد ساختمان های موجود)

شمال تهران :۳۵۰۰۰۰ واحد ساختمانی(برابربا ۳۶درصد ساختمان های موجود)

۳:ساختمان های روی گسل در تهران : ساختمان در حال احداث اسناد مدرن ملی ایران (روی گسل بزرگ سید خندان ،در فاصله ۱۰۰ متری محل تقاطع این گسل و با گسل داوودیه ، ساختمان بزرگ بانک مرکزی بین گسل داوودیه گسل سید خندان، ساختمان بلند مرتبه بنیاد مستضعفان در مجاور گسل تلویزیون ، ساختمان بلند مرتبع وزارت اطلاعات درمجاور گسل جهان کودک وگسل سید خندان،برج تهران وبرج میلاد روی گسل شهرک غرب ،ساختمان های آتی ساز واقع در تقاطع محمودیه و گسل عمود برآن، پل معلق پارک وی روی گسل محمودیه، پل بزرگراه صدر روی گسل قیطریه .

۴: محله های شمال تهران ، شمالی و ،شمال شرقی وجنوب تهران که درمجاورت ویا روی گسل قراردارد: زربند،سوهانک ،ازگل ،استخر ، حکیمیه ،هنگام ، نارمک ، وبزرگ راه بابایی بر روی گسل های تلو پایین و کوثر و گسل نارمک .

۵- محله های شمال تهران : عبارت است از: دارآباد، اقدسیه ،پاسداران ، کاشانک ،قیطریه ، کلاهدوز، بزرگراه صدر،دزاشیب ،میدان تجریش،سعد آباد ،زعفرانیه ،ولنجک، نمایشگاه بین المللی ،مقدس اردبیلی، دره پونک ، بزرگ راه نیایش تا سولقان ،مناطق ونک ،حقانیفملاصدرا، چمران،ایران زمین(شهرک غرب) و سعادت آباد بر روی گسل داوودیه قراردارد .

۶- منطقه جنوب تهران : ابن بابویه ، میدان بروجردی، بزرگراه آزادگان ، میدان معراج، صالح آباد ،جنوب بزرگراه سعیدی، یافت آباد،باغ چهار بری برروی گسل شهر ری،

۷: میزان تلفات انسانی

شهر ری :۴۶۰۰۰۰ نفر (این تلفات نسبت به ساعات وقوع بسیار متفاوت است به نحوی وقوع زلزله در شب به مراتب تعداد تلفات را افزایش می دهد)

منطقه۱۵ : به دلیل تجمع جمعیتی بیشترین تلفات را به همراه خواهد داشت.

شمال تهران : دربدترین حالت۲۰۰۰۰۰ نفر تلفات خواهد داشت. ا ین تلفات در مناطق یک الی پنج شهرداری بیشتر خواهد بود

۸: آسیب پذیرترین مناطق تهران هنگام زلزله : سه منطقه شهرداری یعنی۱۲ ،۱۶ و۲۰ آسیب پذیرترین می باشند.

نکته: این مناطق دارای خاک سست( زمین نرم) می باشند واز سفره های زیر زمینی زیادی برخوردارند!

۹: بزرگترین عامل ویرانی و تلفات در زلزله : سقف ساختمان ها بزرگترین و مهم ترین عامل ویرانی وتلفات انسانی می باشد.

۱۰: متداول ترین سازه ها در تهران

الف: سازه آجری وفلزی۴۵ د رصد

ب: سازه فلزی ۴۰د رصد

ج: سازه بتن مسلح ۱۰د رصد

د : سازه خشتی:۵ د رصد

۱۱: اَ من ترین مناطق تهران هنگام زلزله تهران: راه آهن ، محور نواب، خیابان انقلاب و آزادی ، هفت چنار و ارگ قدیم تهران حد فاصل خیابان شوش ، ،هفده شهریور ، انقلاب و کارگر جنوبی ،بازار تهران ،خیابان مولوی ، میدان بهارستان ، میدان توپخانه، محله امیریه و خیابان جمهوری .

۱۲: میزان لرزش یا ریشتر زلزله تهران

شمال تهران: دربخش شمالی گسل برابر با ۹ریشتر

گسل مشاء : بین۷ الی۹ ریشتر

جنوب تهران (شهر ری): برابربا۹ ریشتر درجنوب گسل

شمال شهر ری: برابر با بین۷ الی۸ ریشتر*